Fjölmennt i barnaþorpinu.

Nú eru komin fjögur ný börn a heimilið, Dora,sex mánaða og svo þrjú sem eru fimm ára, Mary(sjá mynd) og tviburarnir Atsu og Atsupe. Oftast koma börn ekki a heimilið fyrr en þau eru orðin eins árs. Krökkunum finnst Dora litla því mjög spennandi og vilja skoða hana frá toppi til táar. Það er reyndar ekki alveg jafn sniðugt hvað þeim finnst göngugrindin hennar spennandi því helst vilja þau hlaupa með hana i hringi og jafnvel klessa á, með Doru litlu innbyrðis. Fóstrurnar passa því að fylgjast vel með Doru öllum stundum. Mary var mjög viðkvæm fyrstu dagana sína a heimilinu. Hún grét mikið og vildi mest vera ein. Elstu stelpurnar voru ofsalega góðar við hana og tóku hana i raun að sér. Núna er hún öll að koma til, hún er byrjuð a leikskólanum og ég er farin að sjá glitta i bros af og til. Atsu og Atsupe komu i gær og eru því enn mjög óörugg. Það er samt ótrúlegt að sjá hvað börnin aðlagast fljótt og maður sér dagamun a þeim.

Í dag er laugardagur, þá er vanillubúðingur/drykkur i morgunmat og couscous i hádeginu. Helgarnar eru sérstaklega skemmtilegar þar sem þá eru dregin fram hjól og önnur leikföng sem almennt bíða inni á virkum dögum. Um helgar kemur líka Kokue sögumaður, dansar og syngur með krökkunum og kennir þeim sögur og leikrit. Mér finnst hans hlutverk á heimilinu mjög jákvætt. Á meðan fóstrurnar eru meira í að sjá um að klæða og fæða börnin sér hann um að vera skemmtilegur og veita þeim auka athygli sem þau þurfa svo mikið á að halda. Á morgun verður farið i sund en krakkarnir hafa stundum fengið að busla i sundlaug a hóteli hérna í Lome og þykir það einstaklega skemmtilegt. Nú eru örfáir dagar í að ég fari heim. Ég er spennt að koma heim en ég á samt erfitt með að ímynda mér að ég eigi ekki eftir að geta séð börnin. Ég mun ekki byrja daginn á að baða og klæða litla kroppa, fylgja eldri krökkunum í skólann, ég mun ekki heyra "bonne nuit" hvíslað við gluggann minn a kvöldin. Það er samt gott að vita að lítið breytist þegar ég fer. Börnin halda áfram að vaxa og dafna og verða að glæsilegum einstaklingum. Ég vona bara að ég fái að kíkja aftur i heimsókn einhvertíma seinna og fái að sjá sömu brosin, bara a stærri andlitum.

Fréttir frá Tógó

Alveg að koma apríl...
Þá er ég búin að vera sem sjálfboðaliði hérna i barnaþorpinu i Lóme i tvo mánuði. Ég a enn einn mánuð eftir áður en ég held aftur heim a klakann og ætla ég mér að nýta þann tíma vel. Svona tækifæri býst ég ekki við að fá aftur i bráð. Þetta er búið að vera reynsla, bæði erfið og skemmtileg, en fyrst og fremst eru það forréttindi að fá að kynnast öllum þessum frábæru börnum. 
Núna er miðvikudagur og klukkan að ganga níu. Börnin eru farin i skólann og leikskólann og aðeins yngstu börnin eru eftir a heimilinu. Þau taka sér lúr a milli átta og níu svo þá nýti ég tækifærið og kíki a netkaffi. Í dag er ég heppin, það er rafmagn og netsamband sem er nokkuð hraðvirkt meira að segja.
Páskafríið
Páskafríinu var að ljúka en það var ofsalega skemmtilegur tími og mikil tilbreyting að hafa svona fjölmennt á heimilinu yfir daginn. Frítíminn fór að mestu i leik. Börnin eiga nóg af dóti, fótbolti er i miklu uppáhaldi en einnig er mikið sungið og dansað og stelpurnar kunna heilan helling af “klappleikjum”. Einn eftirmiðdag i fríinu kom i heimsókn danshópur sem spilaði og dansaði fyrir börnin og starfsfólkið. Það var glæsileg sýning, eins og 17. júní skemmtiatriði sérstaklega fyrir þau. Allir á heimilinu fengu að taka virkan þátt i sýningunni og börnin dönsuðu með.
Frítíminn fór þó ekki allur i leik, það var líka unnið. Börnin hjálpa til við nánast öll húsverk, þau þvo (í höndum), sópa, skúra, hjálpa til i eldhúsinu og svo hjálpa þau eldri til við að annast þau yngri. Ég veit að foreldrar mínir hefðu gapað hefðu þau séð mig vinna eins vel og börnin gera, 9-10 ára gömul!
Ný börn a heimilið
Þegar ég kom fyrst i enda janúar voru systkini, stelpa og strákur, ný komin a heimilið. Síðan þá hafa bæst við þrír strákar, nú síðast David sem er 4. ára.
Það er ótrúlegt að sjá hversu fljót börnin aðlagast. Þau eru hlédræg og viðkvæm fyrst en eftir nokkra daga eru þau orðin kát og farin að leika sér við hin börnin. Stundum má þó sjá að nýju börnin kunna ekki allar reglur heimilisins. Þetta er fjölmennt heimili og nauðsynlegt að hafa reglur svo hlutirnir gangi vel fyrir sig. Börnin þekkja reglurnar og stundum er merkilegt að sjá jafnvel þau allra minnstu sitja kyrr þegar til þess er ætlast, koma um leið og kallað er á þau, ganga frá matardisknum sínum eftir máltíðir o.s.frv. 
Hop litli sem kom i febrúar kann t.d. ekki allar reglurnar. Þegar börnin sitja i rólegheitunum á þar til gerðum mottum og leika sér með bangsa eða kubba, finn ég Hop oftar en ekki a ráfi, að borða blóm eða drekka vatn hjá húsverðinum. Hann kemur mér sífellt til að hlægja með uppátækjum sínum en hann er samt smám saman að læra og það er gaman að fá að fylgjast með framförunum.
Jæja, klukkan er víst orðin níu og þau litlu að vakna, þá er best að drífa sig heim. Eldri börnin koma svo heim í hádeginu til að borða svo það þarf líka að undirbúa mat. 
Með bestu kveðju frá Lóme
Olga

Nýlega gafst mér það einstaka tækifæri að heimsækja Tógó í Vestur-Afríku.  Landið er að flatarmáli helmingi minna en Ísland en íbúafjöldinn kringum fimm milljónir og er því landið eitt hið þéttbýlasta Afríku.  Íbúarnir tilheyra þeim íbúum jarðarinnar sem búa við mikla fátækt, meðaltekur á mann eru þar einn dollari á dag, en slíkt er hlutskipti sjötta hluta jarðarbúa eða milljarðs einstaklinga.  
Í Tógó ríkir efnahagsleg stöðnun og miklir örðugleikar við að brjóta sér leið út úr vítahring fátæktar þrátt fyrir jákvæða þróun stjórnarhátta í átt til lýðræðis undanfarin ár.   
Ég slóst í för með Skoppu og Skrítlu ásamt fylgdarliði, en dóttir mín Katrín hefur aðstoðað við leiksýningarnar sem nú átti að sýna munaðarlausum börnum í Tógó.  Einnig var samferða fólk frá hjálparsamtökunum SPES en Íslandsdeild samtakana sem Njörður P. Njarðvík stýrir hefur einbeitt sér að Tógó og starfrækir þar í höfuðborginni heimili fyrir munaðarlaus börn af miklum myndarskap.   Ég hafði áður verið símleiðis í sambandi við innfæddan lækni sem ætlaði að gera sitt besta til að kynna fyrir íslenska heimilislækninum starfsaðstöðu kollega sinna í Tógó.  Ég bað um að fá að heimsækja sjúkrahús, læknastofur og ef möguleiki væri að fylgja læknum að störfum.  
Þann 25. september s.l. komum við til höfuðborgarinnar Lome sem er hafnarborg við gömlu þrælaströndina og eru íbúar hennar um 700 þúsund.  Fyrstu tvo dagana gafst tóm til að skoða sig dálítið um.  Borgin iðar af lífi og alls staðar sést glaðvært og vingjarnlegt fólk.  Umferðin er þétt og farartækin aðallega mótorhjól innan um hrörlegan bílaflota, fjölmennt er líka á hverju hjóli og flestir án hjálms.  Það er eins og öllum liggi lífið á og flautan er óspart notuð til að greiða för. Ekki að undra að slysin séu tíð. Það er skrítið hversu umferðin er áköf,  því mannlífið meðfram vegunum er fremur rólyndislegt.  Þar er ekki að sjá skipulagða sorphreinsun og ruslahaugar safnast upp hér og þar.  Þar má sjá börn að leik í draslinu, einstaka geit að snuðra og hænur á vappi með unga sína.  Ég varð var við að Tógóbúum virtist almennt heldur illa við að láta taka myndir af sér, sem kannski hefur eitthvað með andatrúna að gera – nema börnin, þau þyrptust að manni glöð og kát og höfðu aldrei séð annað eins undur og myndavél.   
Loks kom að því að lækningaforstjóri Háskólasjúkrahúsins í Lome hafði samband og með aðstoð túlks var ég svo farinn að skoða mig um og ræða við lækna sjúkrahúsins.   Á taugasjúkdómadeildinni tók á móti mér skrafhreifinn og hress læknir.   Honum var talsvert niðri fyrir og sagði að unnið væri við erfiðar aðstæður, tilfinnanlegan tækjaskort og benti á ónothæfan tækjahaug í einu horninu - hjartalínuritið bilaði í gær.  Hann bað mig um að aðstoða sjúkrahúsið við að útvega nauðsynleg lækningatæki, það vantaði tilfinnanlega hjartarafsjár og blóðsykurmæla, bara svo eitthvað væri nefnt.   Svo rétti hann mér langan óskalista – og sagði: ,, Ef þú hjálpar okkur - verður þín minnst með því að letra nafn þitt á silfurskjöld sem verður festur framan á stofuhurðirnar.” 
Vegna breyttra lifnaðarhátta hefur tíðni sjúkdóma breyst undanfarin ár og er farin að minna meira á það sem tíðkast á vesturlöndum.  - Sjúklingar koma vegna afleiðinga ómeðhöndlaðrar sykursýki, háþrýstings og aukinnar blóðfitu.  Fyrirbyggjandi læknisfræði er ekki fyrir almenning í Tógó og fólki með þessa áhættuþætti er ekki sinnt.   Tíðni heila- og hjartaáfalla er há og dánartíðni þeirra sem veikjast há enda öll aðstaða til meðferðar og endurhæfingar slíkra sjúklinga afar bágborin.  Það sagði mér læknir síðar að í Benín, þar sem búa 11 milljónir manna, sé starfandi einn taugaskurðlæknir.  Hann hlýtur að hafa mikið að gera.  Hvað skyldu vera margir taugaskurðlæknar í Tógó ?
Mér var sýnd deild þar sem á að vera sjúkraþjálfun, en þar var ekki að finna nein þau áhöld eða aðstöðu sem gæti hjálpað við endurhæfingu sjúklinga.  Lækninum var einnig tíðrætt um þá lækna sem flýja land vegna slæmrar starfsaðstöðu og lélegra kjara.   
Allan tímann á meðan á heimsókn minni stóð og samræðum mínum við læknana var lækningaforstjórinn yfir okkur og leyndi sér ekki á svip hans að honum féll ekki allt vel í geð sem fram kom og sýndi ýmis merki um óþolinmæði.  Það var eins og hann vildi að þessari heimsókn minni lyki sem fyrst.   
Á hjartadeildinni mætti ég fámálum lækni með þunglyndislegt yfirbragð.  Á deildinni voru fáir sjúklingar og í ljós kom að þar voru engin lyf, - ekki einu sinni morfín til verkjastillingar.  Ef fjárhagur leyfir má ná í lyfið í næstu lyfjaverslun og þá er að vonast til að lyfið sé frá heiðarlegu lyfjafyrirtæki og hafi tilætlaða verkun.  Skortur á verkjalyfjum er tilfinnanlegur.   Krabbameinssjúklingar njóta ekki einu sinni þeirra sjálfsögðu mannréttinda.
Blóðrannsóknir eru einungis teknar ef fjárhagur sjúklings leyfir, annars notast menn við klíníska nefið.  Ég komst að því að einföld blóðrannsókn kostar u.þ.b. 30 evrur sem er á við meðal mánaðarlaun og því lúxsus ætlaður efnameira fólki.   Ég kom að sjúkrarúmi gamals mans sem reyndist blóðlaus og vannærður, læknirinn taldi hann vera með malaríu og þegar ég spurði hvort hann væri á einhverri meðferð var lítið um svör en ég tók eftir að settur hafði verið upp hjá honum vökvi í æð. 
Túlkurinn sagði mér að ekki væri áhugi á því að sýna mér bráðasjúkrahúsið sem var í öðru hverfi borgarinnar.  Þar er slysadeildin en þangað koma m.a. fórnarlömb tíðra umferðarslysa.  Ef maður slasast í umferðinni er það sá sem hringir í sjúkrabílinn eða fer með sjúklinginn á móttökuna sem þarf að greiða fyrir læknismeðferðina og slíkan reikning hafa fæstir efni á að greiða.  Iðulega gengur fólk því framhjá slösuðu eða dauðvona fólki eftir slys.  Ef ekki finnst aðstandandi sem getur hjálpað er viðkomandi algerlega bjargarlaus.  Einn læknanna á sjúkrahúsinu sagði mér að hann sinnti ekki slíkum sjúklingum þó þeir yrðu á  vegi hans, vegna greiðsluskyldu fyrir meðferð og að síðan komi iðulega himinháir bakreikningar löngu síðar.   Maður vissi aldrei  hverju maður gæti átt von á.
Mér gafst kostur á að skoða sjálfstætt reknar læknastofur og voru þar aðstæður allt aðrar en ég hafði orðið vitni að á sjúkrahúsinu.  Af bílaflotanum fyrir utan varð mér ljóst hverjir hefðu aðgang að þessari þjónustu.  Þarna var ég m.a. viðstaddur fæðingu sem fór fram við sómasamlegar aðstæður en um leið varð manni hugsað til þeirra fjölda mæðra sem ekki hafa aðgang að slíkri þjónustu því flestar konur fæða við frumstæðar aðstæður í heimahúsum án aðgangs að hreinu vatni.  Mæðra- og ungbarnadauði er að sama skapi hár.   Það er ekki tilviljun að börnin í Spes barnaþorpinu hans Njarðar í Lome hafa mörg hver misst móður sína.
Í Tógó er engin skipulögð heilsugæsla og aðgengi efnalítils almennings að læknaþjónstu og lífsnauðsynlegum lyfjum er nánast ekkert.   Fólkið leitar í andatrúna og sá ég merki þess á 5 ára dreng sem hafði greinilega verið illt í maganum, en hann var alsettur öramunstri á kviðnum. Gerð hafði verið tilraun til að hrekja illa anda út úr iðrum drengsins með því að skera með hnífi strikamunstur í kviðhúðina.   Maður getur rétt ímyndað sér þjáningar barna sem fá ekki einfalda meðferð við amöbu- og ormasýkingum í þörmum.   Algengasta dánarorsök barnanna er niðurgangur og ofþornun.  
Í fylgd með túlkinum fór ég í nokkar vitjanir í heimahús.   Ég heimsótti fjölskyldu, hjón með 2 börn (2ja ára og 4ra ára) sem bjó í 10 fermetra herbergi, veggir voru steyptir en þakið úr einföldu bárujárni sem leiðir mjög vel hitann frá brennandi sólinni, svo að innandyra var kæfandi hiti.  Öll sváfu þau í sama rúminu en voru svo lánsöm að hafa net yfir rúminu til varnar moskítóflugunni.   Malaría er skæð pest fyrir börn undir 5 ára aldri og má minnka dánartíðni barna vegna malaríu um allt að 40 % ef notast er við slíkt net sem kostar kringum 10 dollara.  Hægt er að gefa slíkt net ef farið er inn á slóðina www.malarianomore.com.  
Það spurðist fljótt að kominn væri læknir í heimsókn í hverfið og fólk dreif hvaðanæva að.   Kona kom með hita, þrem vikum eftir barnsburð, hún kvartaði um slappleika og svitinn bogaði af henni, hún var trúlega með þvagfærasýkingu og ég bjó svo vel að eiga nokkur amoxicillin hylki í töskunni.  Börnin kvörtuðu aðallega um magapínu og miðaldra kona kom með kvartanir sem samrýmdust við skoðun sykursýki og háþrýstingi.   Ég skoðaði mig um í nálægu apóteki og fann ódýrustu lyfjameðferðina við háþrýstingi sem kostar nálægt hálfum mánaðarlaunum sjúklingsins.   
Ríkum löndum ber skylda til að efla heilbrigðisþjónustu í fátækum löndum eins og Tógó.  Fátækt verður ekki útrýmt nema heilbrigðisþjónusta mjög fátækra landa sé stórbætt, sem er ein af undirstöðum þess að efnahagsframfarir geti átt sér stað.  Meðalaldur er rétt um fimmtíu ár og dánartíðni ungs fólks á vinnufærum aldri hefur lamandi áhrif á þróun efnahags þó Tógóbúar séu ennþá það lánsamir að geta brauðfætt sig og búi ekki við hungur.  
Í þessu sambandi er rétt að minna á háleit þúsundaldarmarkmið Sameinuðuþjóðanna  (The Millennium Development Goals) sem miða m.a. að því að útrýma mikilli fátækt og að  draga úr ungbarna- og mæðradauða auk þess að hefta útbreiðslu HIV og malaríu með markvissum aðgerðum til ársins 2015.   Þar er sérstaklega kveðið á um samábyrgð allra jarðarbúa við að ná fram þessum markmiðum.  Í sárri fátækt þrífst öfgakennd hugmyndafræði sem ógnar öryggari allra jarðarbúa, jafnt ríkra sem fátækra.   Fjármagn til hernaðarumsvifa gerir ekki heiminn öruggari, þvert á móti væri þeim fjármunum betur varið til þróunaraðstoðar.  Óskandi væri að Íslendingar láti ekki sitt eftir liggja í þeim efnum.  

Eyjólfur Guðmundsson
http://www.pbase.com/zakkarin/togo&;page=all

Þingkosningar voru haldnar í Tógó 14. október sl.Alls buðu sig fram 2100 frambjóðendur frá 32 flokkum og flokksbrotum, auk óháðra,og kepptu um 81 þingsæti.

 

Þáttaka var mjög mikið, meira en 90%, og kosningarnar fóru vel og friðsamlega fram,skv. yfirlýsingu eftirlitsmanna frá ESB.

 

Einungis þrír flokkar fengu kosna þingmenn, og voru úrslit sem hér segir:

 

50 þingmenn frá RPT (Rassamblement du peulpe togolais), flokki Faure Gnassingbé forseta, sem hefur þá hreinan meirihluta.

27 þingmenn frá UFC (Union des forces de changement), flokki Gilcrist Olympio.

4 þingmenn frá CAR (Comité d’action pur le renoveau). flokki Yawoi Agbeyibo, núverandi forsætisráðherra.

 

Í Tógó er alger aðskilnaður löggjafarvalds og framkvæmdavalds. Ef þingmaður er skipaður ráðherra, afsalar hann sér þingsæti og varamaður tekur við. Forseti landsins er kosinn beinni kosningu og skipar hann ríkisstjórn. Núverandi ríkisstjórn er þjóðstjórn, með ráðherrum frá mörgum flokkum. Skv. stjórnarskrá mun ríkisstjórnin segja af sér að afloknum kosningum, og skipar forsetinn þá nýja stjórn. Nú verður áreiðanlega mikil breyting þar sem einingis þrír flokkar eiga sæti á þingi. Þar með er breytt pólitískt ástand í landinu, og línur miklu skýrari en áður. Forsetinn getur valið um að skipa ráðherra einungis úr eigin flokki, eða frá öllum þremur. Í fyrsta sinn hefur Gilcrist Olympio ekki þvertekið fyrir að setjast í stjórn. Verður því mjög fróðlegt að sjá hvernig ný ríkisstjórn verður skipuð. (Ég bæti því við til upplýsingar að við Bera förum til Tógó frá París 29. janúar ásamt Claude & Michelle Voileau, og verðum þar í tvær vikur).

 

Bestu kveðjur, Njörður